қырық

қырық
Қырқынан шығару. этногр. Нәресте дүниеге келгеннен кейін 40 күн өткен соң балаға жасалатын ырым. Нәресте үшін қауіпті деп саналатын 40 күн өткен соң ата-ананың көңілі орнына түсіп, баланы қ ы р қ ы н а н ш ы ғ а р у қамына кіріседі (А.Нүсіпоқасұлы, Ағаш бесік., 1, 11). Қырық жілік қылды. Малды сойып, жіліктеп қырыққа бөлді. Шалды аяп, «суда өлген мал адал» - деп ала сиырды сойып, елге қ ы р ы қ ж і л і к қ ы л ы п таратып, ақша жиып, орнына тұяқ құрғызған (Ш.Мұртазаев, Интернат наны, 17). Қырық күн қуаласаң да, қу құмалақ түспейді. Еш нәрсе өнбейді, түк шықпайды. – Әй, Дүке! Бұ кәртамыс шалдарды қайтесің. Оларды қ ы р ы қ к ү н қ у а л а с а ң д а, қ у қ ұ м а л а қ т ү с п е й д і (К.Ахметбеков, Ақдала, 2, 38). Қырық темірдің қылауы. Әркіммен бір көңіл қосудан туған бала. Қырық шұбар тай. этногр. Жиендердің нағашыларынан алатын мал; жиенқұрық. Содан бастап ол жиендердің нағашыларынан қанша мал-дүние алса да, «40 ш ұ б а р т а й ы м б а р» деп даулайтын бітпес дауына арқау болыпты (А.Нүсіпоқасұлы, Ағаш бесік., 4, 65). Қырық шырақты. Бақытты болуға жаралған, бағы мол қыз, әйел. Қ ы р ы қ ш ы р а қ т ы қыз шіркін қиямет көрсе де бар болғаны, бір ғана шырағын өшіргендей (Ә.Нұрпейісов, Соңғы., 463).

Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі – Алматы: Мемлекеттік тілді дамыту институты. . 2014.

Поможем написать реферат

Смотреть что такое "қырық" в других словарях:

  • қырықтық қын — (Қарақ.) теріден, киізден тігілген қырықтық сабының қыны …   Қазақ тілінің аймақтық сөздігі

  • қырықаяқ — зат. зоол. Көбінесе дымқыл жерде болатын көп аяқты жәндік …   Қазақ дәстүрлі мәдениетінің энциклопедиялық сөздігі

  • қырыққұлақ — зат. бот. сөйл. Қыранот …   Қазақ дәстүрлі мәдениетінің энциклопедиялық сөздігі

  • қырықтық — зат. Қой, ешкі малдарының жүнін қырқатын қайшы …   Қазақ дәстүрлі мәдениетінің энциклопедиялық сөздігі

  • қырық жілік — (Қ орда) деңгене, серне …   Қазақ тілінің аймақтық сөздігі

  • қырық жүн — (Гур., Маңғ.) нашар, кір жүн …   Қазақ тілінің аймақтық сөздігі

  • қырық күйін — (Жезқ., Ұлы.) егіннің ауруының аты. Алғабас колхозының егіні қ ы р ы қ к ү й і н болыпты (Жезқ., Ұлы.) …   Қазақ тілінің аймақтық сөздігі

  • қырық құрақ — (Өзб., Ташк.) құрақтың түрі. Тырнақ қатардан құралып, ортаңғы көздігін төртке бөліп, оның айналасына әрбір бөлігіндей етіп кішкене құрақшаларды жалғастырады. Жастық көлеміне мұндай құрақтың қырқы кететіндіктен қ ы р ы қ қ ұ р а қ аталып кеткен… …   Қазақ тілінің аймақтық сөздігі

  • қырыққы — (Қарақ.) қыс айларында малға беретін шөптерді майдалап кесіп, қырқып беретін құрал …   Қазақ тілінің аймақтық сөздігі

  • қырықмүйіз — зат. этногр. Қаз қатар орналасқан мүйіз пішіндес ою. Қазақ шеберлері қолданатын оюдың түрлері көп. Олардың ең негізгілері: қошқармүйіз, түйетабан, қ ы р ы қ м ү й і з, сыңармүйіз, жүрекше жапырақ (Шаңырақ, 434). Қазақ жерінде «қ ы р ы қ м ү й і… …   Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

Книги



Поделиться ссылкой на выделенное

Прямая ссылка:
Нажмите правой клавишей мыши и выберите «Копировать ссылку»